Co szkodzi i ogranicza?

Już przed swoim potencjalnym rozpoczęciem proces twórczy narażony jest na negatywne oddziaływanie swego rodzaju "ZAPOBIEGACZY" - czynników, które nie dopuszczają do zaistnienia twórczej działalności.

Do takich czynników należą:

1. Antykreatywne przekonania i ideologie
     - "ja i tak nie jestem twórczy!"
     - "jestem mniej twórczy od niego, więc niech on się tym zajmie"
     - "aby efekt pracy był zadowalający trzeba przecież myśleć logicznie i pożytecznie, a nie fantazjować i czerpać z tego przyjemność"

2. Emocjonalne koszty twórczości
      - "a jeśli się ośmieszę?"
      - "a jeśli poniosę porażkę?"
      - "a jeśli zostanę negatywnie oceniony?"

3. Konkurencja motywów
      - kolizja między ważnymi celami
      - "lepsze zarobki czy twórcza praca?"

4. Niedostrzeganie celów
      - ślepota na rzeczy do zrobienia!

Nawet jeśli proces twórczy zostanie rozpoczęty, wciąż istnieją dla niego zagrożenia. Na jego drodze mogą stanąć "PRZERYWNIKI" - czynniki, które odpowiadają za przedwczesne przerywanie procesów twórczych i powodują, ze dzieło końcowe jest niedojrzałe.
                                                                      Do przerywników należą:
Recepta

     1. Dogmatyzm
          - neofobia - lęk przed nowością
          - konserwatyzm
      - niechęć do zmian we własnym systemie wartości

     2. Egocentryzm
          - wartość dzieła = wartość autora
          - niska wartość dzieła = niska wartość autora

     3. Niecierpliwość
          - zbyt silne i szybkie dążenie do wyniku
          - unikanie informacji słabo określonych, których rozpatrzenie zajęłoby cenny czas ;-)

Proces twórczy natrafić może również na "ZAKŁÓCACZE":

     1. Nacisk i konformizm
          - taki mały paradoksik: społeczeństwo wymaga od nas przestrzegania konwencji, zaś proces twórczy jest odejściem od n

iej

     2. Rywalizacja
           - o ile rywalizacja między zespołami podnosi spójność grupy i ułatwia współpracę, o tyle rywalizacja w zespole powoduje napięcia emocjonalne i walkę

     3. Warunkowanie sprawcze
        - jeżeli w szkole nagradzane są prace nietwórcze, dziecko uczy się bycia nietwórczym
          - jeżeli w szkole tłumione jest zadawanie dociekliwych pytań (czyt. zabijana jest ciekawość poznawcza), dziecko ją traci (a to właśnie ciekawość jest jedną z podstawowych emocji towarzyszących twórczości)

     4. Sztywna samokontrola
          - unikanie irracjonalności
          - kompulsywny przymus tworzenia

... oraz "OGRANICZNIKI":

     1. Tabu
          - sfera seksualna
          - sfera związana z funkcjami fizjologicznymi
          - tabu wytwarza autocenzur Recepta

ę!
     2. Inercja mentalna
          - bezmyślna mechanizacja
          - nawyki
          - sztywność myślowa
     3. Schemat
          - dostosowywanie się do epoki, norm, ustalonego porządku, stylu
          - a przecież schemat to coś, przeciw czemu można się buntować...
     4. Jednostronność
          - dostrzeganie tylko 1 aspektu
          - spostrzeganie sytuacji jedynie z własnej perspektywy
     5. Nadmierna wiedza, twórcza indolencja ekspertów
          - eksperci miewają poczucie wszechwiedzy, działają przez to antykreatywnie, skupiają się nadmiernie na tym, co "niemożliwe", co hamuje ich kreatywność

Wnioski?
Aby nie zapobiegać i nie zakłócać procesu twórczego należy przestrzegać pewnych zasad. Jakich? Odsyłamy do zasad heurystycznych wg Nęcki, które znajdziecie tutaj.